Hölderlin VỀ NHÀ

Friedrich Hölderlin

Về nhà

Gửi những người thân

1

Nơi kia giữa rặng Alps đêm tĩnh sáng và mây,

Vẽ lên niềm Hoan lạc, phủ đêm xuống thung lũng mở phơi.

Đó đây ruổi rú gió núi xôn xao,

Thẳm sâu xuyên rặng thông loé rụi một tia sáng.

Hỗn mang, vui xao xuyến, chầm chập lướt,

Vẻ trẻ trung mạnh mẽ, ngợi ca cuộc tranh chấp đằm thắm.

Dưới những tảng đá, sôi động và nhấp nhô cuồn cuộn muôn đời,

Bởi rạng đông nơi đó hừng sáng hoang chơi hơn.

Vì năm ở đó dài hơn vô tận

Và ngày, giờ thiêng liêng được an bài và hoà lẫn táo tợn hơn.

Tuy nhiên chim báo bão đánh dấu thời gian giữa hai rặng núi

Vút trên không trung chim lượn bay và kêu gọi ngày.

Giờ đây ngôi làng cũng ngó trừng trừng từ dưới vực sâu,

Quen thuộc với cõi cao từ phía dưới ngắm lên đỉnh núi.

Với dự cảm lớn lên, cũng giống như những tia chớp

Thác xưa tuôn rơi, mặt đất sôi hơi dưới luồng nước xối.

Âm vang khắp nơi và ngôi xưởng không dè

Ngày đêm máy động cánh tay trao dâng tặng phẩm.

2 

Trong khi ấy những đỉnh cao loáng bạc ngời sáng bên trên

Tuyết trên đó lấp lánh đã nở đầy hoa hồng.

Và lên cao nữa ngự trị trên ánh sáng

Thượng đế thanh khiết hoan lạc ngự vui trong trò chơi những tia nắng thiêng.

Ngài ngự riêng mình lặng lẽ, dung nhan chói ngời

Trời cao dường như sẵn sàng ban cho đời sống,

Sáng tạo niềm vui, với chúng ta, như thường khi, ý thức về tiết độ,

Ý thức về muôn loài có sinh khí, cũng ngập ngừng và đắn đo, Thượng đế

Gửi tới các thành thị và các ngôi nhà chân phước nhất, và dịu dàng

Mưa mở đất, mây ấp ủ, và bạn nữa,

Gió mây thân yêu, và bạn, mùa xuân êm dịu

Và bàn tay chầm chậm làm vui những ai buồn,

Khi ngài, đấng sáng tạo, làm mới tiết mùa, làm cho tinh khôi

Và mơn trớn trái tim êm ả của những người luống tuổi,

Và đoái tới vực sâu, mở phơi và sáng soi,

Như ngài yêu thích làm, và bây giờ một lần nữa một đời sống bắt đầu,

Phù phép cho hoa, như trước kia, và một tâm linh nội tại tới,

Và một dũng cảm hân hoan bừng lên trên đầu cánh chim.

3

Tôi nói nhiều với ngài vì những nhà thơ dù có nghĩ gì hay hát gì

Thì giá trị chính yếu là với các thiên thần và với chính mình;

Tôi cầu nguyện nhiều vì tình yêu tổ quốc, để cho không phải

Chẳng cầu khẩn mà tâm linh một lần nữa đột nhiên lại sai xử chúng ta;

Cũng cầu nguyện nhiều cho các bạn lo âu còn bủa vây trong tổ quốc,

Nơi niềm tri ân thiêng liêng mỉm cười mang tới những kẻ lạc loài,

Đồng bào ơi! Cho các bạn, trong khi hồ nước lắc lư tôi,

Và người cầm lái ngồi thản nhiên và ngợi ca chuyến đi

Xa xa trên mặt hồ lăn tăn vui

Dưới buồm bây giờ thành phố nở hoa và toả chiếu

Trong khi sao Mai từ rặng Alps mờ dần

Chiếc thuyền tới có hộ tống và bây giờ nằm im trên bến bãi

Bờ đây rồi ấm áp và các thung lũng mở tay thân ái

Những con đường sáng đẹp, xanh ngời vươn tới tôi.

Từng cụm vườn và chồi non lấp lánh bắt đầu

Và chim ca đón mời khách lãng du.

Tất cả như thân quen, ngay cả sự chào mừng gấp gáp

Như thể câu chào mừng của bạn bè mỗi khuôn mặt dường như đều tri ân.

4

Hẳn thế rồi! Quê hương đây, mảnh đất quê nhà

Điều bạn tìm thì gần gũi và đã tới đón bạn.

Và chẳng vô ích khi một người đứng đó, như đứa con

Ở ngưỡng cửa sóng đùa ngắm bạn và tìm những tên thân yêu gọi bạn

Bằng bài ca, hỡi kẻ lang lang, hỡi Lindau đầy ơn phước!

Này là một trong những khuôn cửa thịnh tình của xứ sở,

Dẫn dụ ta đi vào khoảng xa mời mọc,

Nơi đó, bao kì thú, nơi đó, chốn đuổi bắt thiêng liêng,

Trên kia sông Rhine bẻ ngoặt khúc xuống đồng bằng

Và băng ra khỏi núi đá là những lung lũng hớn hở

Ở đó nó lang thang tới Como giữa bao núi sáng

Và khi ngày chuyển, băng xuống hồ khơi;

Nhưng Ngài còn cám dỗ tôi hơn, ôi ngưỡng cửa hào quang

Về nhà, nơi đường hoa tôi hằng quen thuộc

Thăm xứ sở và những thung lũng xinh tươi vùng Neckar,

Những rừng, mồ xanh cây thiêng, nơi gốc sồi

Vui vẻ kết bạn cùng lùm phong, rặng dẻ

Và một nơi trong núi thân yêu rù quến tôi.

5

Tất cả chào đón tôi, ôi tiếng thành phố, tiếng của mẹ!

Ôi Người rung động, khơi dậy bao lời dạy dỗ xưa ở trong tôi!

Vậy mà tất cả vẫn như nguyên! Niềm vui và ánh mặt trời vẫn bừng nở với Người

Ôi tất cả thân yêu! Dưới mắt tôi như rạng rỡ hơn xưa

Phải những gì lúc trước vẫn còn đây! Thịnh mãn hơn chín mùi hơn, 

Nhưng không có chi sống và yêu thương nơi đó lại mất đi niềm chung thuỷ.

Nhưng điều tốt đẹp nhất, sự khám phá nằm dưới vòm an bình thiêng liêng

 Được phong kín từ buổi thanh xuân và khi luống tuổi.

Tiếng nói của tôi thật ngây ngô. Đó là niềm vui. Nhưng ngày mai và trong tương lai

Khi chúng ta đi và ngắm ra ngoài trên cánh đồng đời

Dưới chồi cây đơm hoa trong những ngày xuân lễ hội

Tôi còn mong mỏi biết bao nhiêu được nói với Người về điều này hỡi những bạn thân yêu

Tôi đã từng nghe nhiều về Cha Cả

Và đã giữ im lặng từ lâu về ngài, kẻ làm tươi mới mùa lang thang

Trên những đỉnh cao kia và trị vì trên bao rặng núi

Kẻ từ đây ban cho ta những tặng phẩm từ trời cao và kêu gọi

Bằng khúc ca sáng ngời và gửi bao tâm linh tốt lành. Ôi đừng chần chờ

Hãy tới, những ai bền gan! Những thiên thần coi sóc năm.

6

Và các ngươi, những thiên thần coi sóc nhà hãy tới! Vào tất cả mạch đời

Tất cả hãy mừng vui một thể, để cõi trời cùng san sẻ khắp!

Cao thượng lên! Trẻ trung ra! Sao cho không điều gì tốt lành của con người

Không ngày nào trong giờ vui ngời hào quang đây

Lại thiếu những Đấng Vui và lại chẳng có niềm hân hoan như lúc này,

Khi những kẻ yêu nhau đoàn tụ, phải lẽ thôi.

Khi chúng ta chúc phúc bữa ăn, tôi có thể gọi tên ai và khi chúng ta

An nghỉ mỗi ngày trong đời sống, làm cách nào tôi có thể tạ ơn?

Tôi có thể gọi tên những Đấng trên cao chăng?

Không thần thánh nào yêu thích điều chẳng phải lẽ

Để ôm lấy Ngài, niềm vui của chúng ta lớn chẳng đủ vừa.

Thường khi chúng ta phải giữ im lặng; thánh danh chẳng có

Tim đập mà sao lời vẫn thốt không ra?

Nhưng cung nhạc ban cho mỗi giờ âm hưởng

Hoặc có thể làm vui những đấng trên trời sáp gần 

Điều này sắp sẵn và như thế cả tình thương nữa

Hầu như cũng thuận hoà – tình thương nhập vào niềm vui

Những tình thương như thế, dù muốn hay không, một thi nhân

Phải mang trong hồn thường luôn, nhưng những kẻ khác thì không.

*Bài thơ “Heimkunft” của Hölderlin, dịch từ bản tiếng Anh của Douglas Scott, từ luận giải “Remembrance of the Poet” (1914) trong cuốn Existence and Being của Martin Heidegger. 

Bài bi ca này viết vào năm 1801, ngay sau khi Hölderlin trở về từ Hauptwil (Thuỵ Sĩ), nơi ông làm gia sư, và xuất bản vào năm 1802. Bài thơ mô tả hành trình từ Thuỵ Sĩ trở về quê hương Swabia của ông, qua Hồ Constance, với tâm trạng của một người ngập tràn niềm vui và hi vọng, nhưng ẩn tàng là một nỗi buồn riêng. Bài thơ này viết chỉ một thời gian ngắn trước hành trình cuối cùng của Hölderlin tới Bordeaux và ở đó để làm gia sư. Vào năm 1805, nhà thơ rơi vào trạng thái điên loạn và từ đó không bao giờ hồi phục.

*Tranh Caspar David Friedrich 

-----

HOMECOMING

To Kindred Ones

There amid the Alps it is still bright night and the cloud,

Writing of the Joyous, covers the night within the yawning valley.

There, thither, rushes and roars the boisterous mountain breeze,

Steep down through the firs there gleams and dwindles a ray.

The joyously-shuddering chaos slowly hurries and struggles,

Young in appearance, yet strong it celebrates loving strife

Beneath the rocks, it seethes and totters in the eternal lists,

For morning dawns more bacchanalian there.

For the year grows more unendingly there and the holy

Hours, the days, are more boldly ordered and mingled.

Yet the storm-bird marks the time and between

Mountains, high in the air he hovers and calls on the day.

Now too the village watches fearless from down in the depths,

And, familiar with the high, gazes up at the peaks from below.

With a presentiment of growth, for already, like lightning-streaks, the old

Cascades are falling, the ground steams under the tumbling,

Echo sounds all about, and the imponderable workshop

Moves its arm by day and night, conferring gifts.

Meanwhile the silver heights gleam peacefully above,

Already the luminous snow up there is full of roses.

And yet higher up still above the light there dwells the pure

Blissful god rejoicing in the play of holy beams.

Silent he dwells alone, and brightly shines his countenance,

The heavenly one seems disposed to give life,

To create joy, with us, as often when, conscious of measure,

Conscious of all that breathes, hesitant too and sparing, the god

Sends to cities and houses most genuine happiness, and gentle

Rain to open out the land, brooding clouds, and you too,

Dearest breezes, and you, soft vernal seasons,

And with slow hand makes joyful those who sorrow,

When he, the creative one, renews the seasons, and refreshes

And touches the quiet hearts of ageing people,

And works down into the depths and opens out and illumines,

As he loves to do, and now once again a life begins,

Charm flowers, as before, and an immanent spirit comes,

And a joyous courage swells again the pinions.

Much spoke I to him, for whatever poets meditate or sing

Is of value chiefly to the angels and to him;

I prayed much, for love of the fatherland, so that not

Unimplored the spirit might once suddenly command us;

Much for you also who are beset with care in the fatherland,

To whom the holy gratitude smiling brings the fugitives,

People of the country! For you, whilst the lake rocked me,

And the helmsman sat calmly and praised the passage.

Far on the level of the lake was one joyous undulation

Beneath the sails, and now the town flowers and shines forth

There in the early morning, for hither from the shady Alps

The vessel comes escorted and rests now in the harbour.

Here the shore is warm, and the valleys amicably open,

Beautifully luminous with paths, gleam verdantly towards me.

Gardens stand in groups and already the glittering bud is beginning,

And the song of the birds makes invitation to the wanderer.

All seems familiar, even the hastening greeting

Seems the greeting of friends, each face seems congenial.

To be sure! It is the native land, the soil of the homeland,

That which thou seekest is near, and already coming to meet thee.

And not in vain does he stand, like a son, at the wave-washed

Gate and gaze and seek loving names for thee

With song, a wandering man, O blissful Lindau!

This is one of the hospitable gates of the land,

Tempting one to go out into the much-promising distance,

There, where wonders are, there, where the divine quarry runs,

High up the Rhine breaks its bold path down into the plains,

And forth out of the rocks the jubilant valley emerges,

In there, among the bright mountains, to wander to Como,

Or, as the day changes, down the open lake;

But me thou temptest more, O hallowed gateway!

To go home, where flowering ways are known to me,

To visit the country there and the lovely vales of the Neckar,

And the woods, the green of holy trees, where the oak

Gladly keeps company with calm birches and beeches,

And a place in the mountains amicably captivates me.

There they welcome me. O voice of the town, of the mother!

O thou touchest, thou stirrest old teachings in me!

Yet they are still the same! Joy and the sun still flower with you,

O you dear ones! And almost brighter to the eye than before.

Yes! What used to be, is still! It prospers and ripens, yet nothing

That lives and loves there, abandons faithfulness.

But the best, the discovery, that lies beneath the arc

Of holy peace, is reserved from youth and from age.

Foolish is my speech. It is joy. Yet to-morrow and in future

When we go and gaze out-of-doors upon the living field,

Beneath the tree’s blossoms, in the festive days of spring

Much shall I hope and speak with you on this, you dear ones!

Much have I heard of the great father and long

Kept silence about him, who refreshes the wandering season

Up there in the heights and rules over mountain-ranges,

Who presently grants to us heavenly gifts and calls

With brighter song and sends many good spirits. O tarry not.

Come, ye preserving ones! Angels of the Year! And ye,

Angels of the house, come! Into all the veins of life,

Rejoicing everything at once, let the heavenly share itself out!

Ennoble! Rejuvenate! So that no human good, no

Hour of the day may be fittingly hallowed

Without the Joyful Ones and without such joy, as now,

When lovers are reconciled, as it behoves them.

When we bless the meal, whom may I name and when we

Rest from life each day, say, how shall I give thanks?

Shall I name the High Ones then? No god loves what is unseemly;

To grasp him, our joy is scarcely large enough.

Often we must keep silence; holy names are lacking,

Hearts beat and yet does speech still hold back?

But lyre-music lends to each hour its sounds,

And perhaps rejoices the heavenly ones who draw near.

This makes ready and thus care too is almost

Placated already—the care that entered into the joy.

Cares like these, whether he wills or no, a singer

Must bear in his soul and often, but the others not.

--

“Remembrance of the Poet” (1914) trong cuốn Existence and Being của Martin Heidegger.